Pompa Salmastra Seçimi

1. Giriş – Pompa Salmastrasının Önemi

Her pompa sisteminin en kritik noktalarından biri sızdırmazlık elemanlarıdır.
Sızdırmazlık sağlanamadığında pompa verimi düşer, enerji kaybı artar ve arızalar meydana gelir.

Pompalarda sızdırmazlık, iki temel yöntemle sağlanır:

1. Yumuşak (örgülü) salmastralar

2. Mekanik salmastralar

Günümüzde modern pompaların %90’ında mekanik salmastra kullanılır.
Bu parçalar; mil ile gövde arasındaki sızdırmazlığı sağlayarak, sıvının dışarı kaçmasını önler.

2. Salmastra Nedir?

Salmastra, döner mil ile sabit pompa gövdesi arasında bulunan, sıvının dışarı sızmasını engelleyen elemandır.
Pompanın hem verimli hem güvenli çalışmasını sağlar.

Temel işlevleri:

• Pompa milinden sıvı kaçağını önlemek,

• Mil yüzeyini korumak,

• Yataklamaya giren sıvıyı minimize etmek,

• Basınç dengesini sağlamak.

3. Salmastra Tipleri

3.1 Yumuşak (Örgülü) Salmastralar

Genellikle lifli ipliklerin (pamuk, PTFE, grafit, aramid, vb.) örülmesiyle üretilir.
Ekonomik sistemlerde hâlâ kullanılır.

Avantajları:

• Ucuzdur.

• Kolay değiştirilebilir.

• Düşük basınçlı sistemler için uygundur.

Dezavantajları:

• Yüksek hızlarda sürtünme ısısı oluşturur.

• Enerji kaybı yüksektir.

• Sürekli bakım ister.

3.2 Mekanik Salmastralar

En yaygın kullanılan tiptir.
İki hassas yüzeyin birbirine bastırılmasıyla sızdırmazlık sağlanır.
Biri döner (rotary seal), diğeri sabittir (stationary seal).

Avantajları:

• Tam sızdırmazlık sağlar.

• Bakım gereksinimi düşüktür.

• Enerji kaybı minimumdur.

• Modern pompalarda standarttır.

Dezavantajları:

• Uygun seçim yapılmazsa kırılgan olabilir.

• Yüksek sıcaklıklarda özel malzeme gerekir.

4. Mekanik Salmastranın Çalışma Prensibi

Mekanik salmastralar, iki hassas yüzeyin temasındaki ince sıvı filmi sayesinde sızdırmazlığı sağlar.
Bu film:

• Sürtünmeyi azaltır,

• Yüzeyleri soğutur,

• Aşınmayı önler.

Sızdırmazlık yüzeyleri genellikle aşağıdaki malzemelerden oluşur:

5. Mekanik Salmastra Tipleri

5.1 Tekli (Single) Salmastra

Tek bir sızdırmazlık yüzeyi içerir.
Standart sistemlerde en sık kullanılan tiptir.
Örneğin Grundfos CM, Wilo CronoLine serilerinde yer alır.

Kullanım alanı: Temiz su, glikol karışımı, düşük basınçlı sistemler.

5.2 Çiftli (Double) Salmastra

İki yüzeyden oluşur: biri birincil sızdırmazlık, diğeri ikincil emniyet sağlar.
Zorlayıcı kimyasal ortamlarda tercih edilir.

Avantaj: Tam güvenlik.
Dezavantaj: Yüksek maliyet, bakım ihtiyacı.

5.3 Kartuş Tip Salmastra

Montaj kolaylığı ve sızdırmazlık garantisi nedeniyle endüstride tercih edilir.
Hazır kaset şeklinde gelir; montajda hata riski yoktur.

Örnek: Etna, Standart ve Sumak’ın endüstriyel pompalarında kullanılır.

6. Salmastra Malzemesi Seçimi

Doğru malzeme seçimi pompanın ömrünü doğrudan etkiler.

6.1 Sıvının Özelliğine Göre

7. Basınç ve Sıcaklık Kriterleri

Her salmastra tipi belirli bir basınç (bar) ve sıcaklık (°C) sınırında çalışabilir.

Pompa sistemi tasarlanırken bu sınırlar göz önünde bulundurulmalıdır.

8. Mil Çapı ve Yüzey Kalitesi

Salmastranın temas ettiği mil yüzeyi çok düzgün (Ra < 0.2 µm) olmalıdır.
Pürüzlü yüzeylerde sızdırmazlık bozulur, ısınma ve sızıntı oluşur.

Ayrıca mil salmastra toleransı genelde şu aralıktadır:

$$h8/f7$$

Hatalı mil yüzeyi = kısa salmastra ömrü.

9. Salmastra Seçiminde Dikkat Edilecek Faktörler

1. Taşınan akışkanın tipi (su, yağ, kimyasal vb.)

2. Çalışma sıcaklığı ve basıncı

3. Mil hızı (rpm)

4. Malzeme uyumu (karbon, SiC, TC, NBR, EPDM, Viton)

5. Montaj tipi (tekli, çiftli, kartuş)

6. Kurulum kolaylığı ve servis erişimi

7. Yedek parça bulunabilirliği (Grundfos, Wilo, Standart, Etna, Sumak)

10. Salmastra Hataları ve Arıza Nedenleri

Yaygın hata türleri:

11. POMEKA Mühendislik Tavsiyeleri

• Her salmastra değişiminde mil ve yatak kontrolü yapılmalıdır.

• Montaj öncesi mutlaka akışkan uyum kontrolü yapılmalı.

• Orijinal üretici salmastra setleri (OEM) tercih edilmelidir.

• Kuru çalışma salmastra ömrünü %70 azaltır. Pompalarda seviye sensörü şarttır.

• Yedek set her sistemde bulunmalıdır.

12. Marka Bazlı Uygulama Örnekleri

Bu kombinasyonlar POMEKA’nın servis sahasında en sık karşılaştığı yapıdadır.

13. Enerji Verimliliği ve Bakım Etkisi

Salmastra sızıntısı, pompada %2–5 arasında verim kaybına neden olur.
Doğru seçilmiş bir mekanik salmastra:

• Pompa ömrünü uzatır,

• Motor yükünü azaltır,

• Enerji tasarrufu sağlar.

POMEKA mühendisleri bu yüzden her bakımda salmastra kontrolünü zorunlu tutar.

14. Sonuç – Doğru Salmastra = Uzun Ömürlü Pompa

Bir pompanın ömrü, kullanılan salmastranın kalitesi kadar doğru seçimine bağlıdır.

Unutmayın:

• Her akışkan farklı davranır.

• Her sistem farklı sıcaklık ve basınçta çalışır.

• Uygun olmayan salmastra, en iyi pompayı bile kısa sürede arızaya götürür.

Bu yüzden seçim yapılırken:
 Akışkanın özellikleri,
 Sıcaklık ve basınç,
 Malzeme uyumu,
 Servis kolaylığı mutlaka değerlendirilmelidir.

POMEKA, tüm Grundfos, Wilo, Etna, Standart ve Sumak pompaları için uyumlu orijinal salmastra setleriyle satış sonrası teknik destek sağlar.