RO Sistemlərində Recovery Nisbəti Nədir?

Recovery nisbəti, bir tərs osmos (RO) sisteminə daxil olan suyun nə qədərinin təmiz su (permeat) kimi istehsal edildiyini göstərən dəyərdir.

Başqa sözlə:

Recovery nisbəti, qidalandırıcı suyun nə qədərinin arıdılmış suya çevrildiyini göstərir.

RO sistemlərində qidalandırıcı su iki axına bölünür:

1️⃣ Permeat (arıdılmış su)
2️⃣ Reject / Konsentrat (tullantı su)

Recovery nisbəti bu iki axın arasındakı əlaqəni ifadə edir.

Recovery Nisbəti Niyə Vacibdir?

Recovery nisbəti RO sistem dizaynında ən kritik parametrlərdən biridir.

Yanlış recovery seçimi bu problemlərə səbəb ola bilər:

• membran çirklənməsi
• scaling (əhəngləşmə)
• membran ömrünün qısalması
• aşağı istehsal tutumu

Buna görə sənaye RO sistemləri dizayn edilərkən recovery nisbəti düzgün müəyyən edilməlidir.

Recovery Nisbətinin Hesablanma Düsturu

Recovery nisbəti bu düsturla hesablanır:

Recovery % = (Permeat Debisi / Feed Debisi) × 100

Burada:

Feed = Sistemə daxil olan su
Permeat = Arıdılmış su

Nümunə Recovery Hesabı

Bir RO sistemində:

Feed debisi = 10 m³/saat
Permeat debisi = 7 m³/saat

Düstura görə:

Recovery = (7/10) × 100

Nəticə:

Recovery = %70

Bu halda sistemin recovery nisbəti %70 olur.

Sənaye RO Sistemlərində Tipik Recovery Dəyərləri

Recovery nisbəti su keyfiyyətinə görə dəyişir.

Ümumiyyətlə bu aralıqlarda dizayn edilir:

Recovery nisbəti nə qədər yüksək olarsa su səmərəsi artır, ancaq membran üzərindəki yük də artır.

Recovery Nisbətinə Təsir Edən Amillər

Recovery nisbətini müəyyən edən bir çox amil mövcuddur.

1️⃣ Qidalandırıcı Su Keyfiyyəti

Qidalandırıcı suyun keyfiyyəti recovery nisbətinə birbaşa təsir edir.

Xüsusilə bu parametrlər vacibdir:

• TDS (Total Dissolved Solids)
• sərtlik
• silika
• qələviliyi
• SDI

Yüksək TDS dəyərinə malik sularda recovery nisbəti daha aşağı saxlanılmalıdır.

2️⃣ Membran Növü

RO sistemlərində istifadə olunan membran modeli də recovery dəyərinə təsir edir.

Bazarda ən çox istifadə olunan membran markaları bunlardır:

• Dow Filmtec
• Hydranautics
• Toray
• LG Chem
• Vontron

Hər membranın fərqli iş limitləri var.

3️⃣ Antiscalant İstifadəsi

Scaling əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün RO sistemlərində antiscalant kimyəvi maddələri istifadə olunur.

Antiscalant istifadəsi recovery nisbətini artıra bilər.

Sənaye sistemlərində istifadə olunan bəzi kimyəvi markalar:

• Genesys
• Avista
• Nalco
• BWA Water Additives

Düzgün dozaj recovery performansına birbaşa təsir edir.

4️⃣ RO Sistem Dizaynı

RO sistem dizaynı recovery üzərində böyük təsirə malikdir.

Məsələn:

• tək kaskadlı RO
• iki kaskadlı RO
• üç kaskadlı RO

sistemlərində recovery nisbəti fərqlidir.

Çox kaskadlı RO sistemləri daha yüksək recovery təmin edə bilər.

RO Sistemlərində Çox Kaskadlı Recovery

Sənaye sistemlərində recovery artırmaq üçün çox kaskadlı dizayn istifadə olunur.

Nümunə:

1. Kaskad

Feed = 10 m³/saat
Permeat = 5 m³/saat

2. Kaskad

Reject su yenidən sistemə verilir.

Permeat = 2 m³/saat

Ümumi

Permeat = 7 m³/saat

Recovery = %70

Bu üsul su qənaəti təmin edir.

Recovery Çox Yüksək Olarsa Nə Olar?

Recovery nisbəti lazım olduğundan çox artırılarsa bu problemlər yarana bilər:

• membran scaling
• membran fouling
• permeat keyfiyyətinin aşağı düşməsi
• membran ömrünün qısalması

Buna görə sistem dizaynında optimal recovery müəyyən edilməlidir.

Recovery Çox Aşağı Olarsa Nə Olar?

Recovery çox aşağı seçilərsə:

• su səmərəsi azalır
• tullantı su miqdarı artır
• istismar xərci yüksəlir

Buna görə düzgün balans qurulmalıdır.

Sənaye RO Sistemlərində Dizayn Nümunəsi

Nümunə bir RO sistemini düşünək:

Feed = 20 m³/saat

Recovery = %65

Permeat = 13 m³/saat

Reject = 7 m³/saat

Bu dəyərlər bir çox sənaye sistemi üçün ideal qəbul edilir.

RO Sistem Dizaynında İstifadə Olunan Proqramlar

Peşəkar RO sistem dizaynında bu proqramlar istifadə olunur:

• ROSA (Dow)
• IMSDesign (Hydranautics)
• Toray DS
• LG Chem design software

Bu proqramlar membran dizaynını və recovery nisbətini optimallaşdırır.

Nəticə

Sənaye RO sistemlərində recovery nisbəti, sistem səmərəsini müəyyən edən ən vacib parametrlərdən biridir.

Düzgün recovery nisbəti sayəsində:

• su səmərəsi artır
• membran ömrü uzanır
• istismar xərcləri azalır.

Buna görə RO sistem dizaynı edilərkən recovery nisbəti mütləq su analizi və mühəndislik hesablamalarına uyğun müəyyən edilməlidir.